Emigreren naar Spanje: het stappenplan voor Nederlanders (2026)

Neem een stel dat met vervroegd pensioen gaat en een huis koopt in de buurt van Platja d'Aro. Ze denken dat het grootste obstakel een verblijfsvergunning is. Dat valt mee: als EU-burgers melden ze zich gewoon aan. Het echte werk zit in de volgorde eromheen, het padrón, de zorg en de vraag in welk land ze straks belasting betalen. Precies die punten lopen mis als je ze te laat regelt.

Als EU-burger heb je geen visum nodig

De gouden visa en de niet-lucratieve visa die je online tegenkomt, zijn bedoeld voor kopers van buiten de EU. Voor jou gelden ze niet. Wat wel geldt, is de inschrijvingsplicht. Blijf je langer dan drie maanden in Spanje, dan vraag je het Certificado de registro de ciudadano de la Unión aan met formulier EX-18, in persoon bij de Oficina de Extranjería of het politiebureau. Je krijgt het groene certificaat meteen mee, met je naam, adres en NIE-nummer erop. Dat kost eenmalig € 12, te betalen met formulier 790, código 012.

Het grootste misverstand bij Nederlanders. Spanje stelt voor een EU-burger geen inkomenseis. Voor de niet-lucratieve visa van niet-EU'ers rekent men met een veelvoud van het IPREM, maar die regel geldt niet voor jou. De wet vraagt van wie niet werkt alleen twee dingen: voldoende middelen om niet op de bijstand terug te vallen, en een zorgverzekering met volledige dekking in Spanje. Werk je hier wel, in loondienst of als zelfstandige, dan vervangt je inschrijving bij de Spaanse sociale zekerheid die eis.

Het NIE-nummer zelf verloopt niet en blijft je hele leven hetzelfde. Je hebt het nodig bij de notaris, bij de bank en bij elke belastingaangifte. Hoe je het aanvraagt als je nog in Nederland woont, staat in ons artikel over het NIE-nummer.

Inschrijven bij de gemeente: het padrón

Het empadronamiento is de inschrijving in het bevolkingsregister van je gemeente. Het klinkt als een formaliteit, maar het is de sleutel tot de rest: zonder padrón geen schoolplaats voor je kinderen en geen zorgpas. Het bewijs heet een volante de empadronamiento, en dat is vrijwel overal gratis. Een officieel certificaat kost in sommige gemeenten een klein bedrag, dus vraag dat na bij je eigen gemeentehuis.

Eén ding om vooraf te weten: je kunt je niet inschrijven vanuit een hotel. Je hebt een vast adres nodig, dus een huurcontract of een eigen woning. Dat maakt de volgorde belangrijk, en daar komen we aan het eind op terug.

Zorg: zo ben je verzekerd in Spanje

Hoe je in Spanje verzekerd bent, hangt af van je situatie. Er zijn drie routes.

• Je krijgt AOW of een ander Nederlands pensioen. Dan vraag je bij je Nederlandse zorgverzekeraar het S1-formulier aan. Daarmee krijg je de volledige Spaanse publieke zorg, en Nederland betaalt de rekening. Je laat het S1 in Spanje registreren en gebruikt daarna de publieke zorg op dezelfde voorwaarden als een Spanjaard.
• Je werkt in Spanje. Dan ben je verzekerd via je inschrijving bij de sociale zekerheid, net als een Spaanse werknemer of zelfstandige.
• Je woont hier, maar werkt niet en hebt nog geen pensioen. Dan kies je tussen een particuliere zorgverzekering met volledige dekking en de publieke inkoopregeling, het convenio especial.

Dat convenio especial kost in 2026 € 60 per maand als je jonger bent dan 65, en € 157 per maand vanaf 65. Je kunt het pas aanvragen na een jaar aaneengesloten verblijf in Spanje, waarbij eerdere jaren in een ander EU-land meetellen, en je moet ingeschreven staan in een Catalaanse gemeente. De regeling dekt de gewone zorg, maar niet de korting op medicijnen. In dat eerste jaar, voordat die termijn vol is, is een particuliere verzekering voor veel mensen de praktische oplossing.

Belasting: wanneer je Spaans belastingplichtig wordt

Je wordt belastingplichtig in Spanje zodra je hier meer dan 183 dagen per kalenderjaar bent, of zodra je economische leven zich hier afspeelt. Vanaf dat moment betaal je Spaanse inkomstenbelasting (IRPF) over je wereldinkomen, met het belastingverdrag als vangnet tegen dubbele heffing. Over spaar- en beleggingsinkomen loopt het tarief in 2026 op van 19 procent tot 30 procent in de hoogste schijf.

Je pensioen. Een particulier pensioen wordt onder het huidige verdrag alleen in Spanje belast, in je Spaanse aangifte. Over de AOW zeggen de bronnen niet allemaal hetzelfde. Onder het verdrag uit 1971, dat nu nog geldt, belast Spanje de AOW; alleen pensioenen uit overheidsdienst blijven in Nederland. In 2026 is een nieuw verdrag afgesproken dat dit zou verschuiven, maar het is nog niet geratificeerd. Reken dus met de huidige regel en laat je eigen situatie narekenen door een gestor, want hier gaat het om echt geld.

Vermogensbelasting. Catalonië is een van de strengere regio's. De belastingvrije voet is hier € 500.000 per persoon, lager dan de € 700.000 die elders geldt, en je eigen woning is vrijgesteld tot € 300.000 per eigenaar. Daarboven loopt er een aparte staatsheffing voor grote vermogens vanaf € 3.000.000. Voor wie een duurdere villa koopt en Spaans inwoner wordt, is dit een punt om vooraf door te rekenen. De bedragen staan in ons artikel over de vermogensbelasting in Catalonië.

Modelo 720. Ben je Spaans inwoner, dan geef je je buitenlandse bezittingen op zodra één categorie, rekeningen, effecten of onroerend goed, boven de € 50.000 uitkomt. Dat doe je tussen 1 januari en 31 maart. De oude, buitensporige boetes zijn na een uitspraak van het Europese Hof geschrapt, maar de aangifteplicht blijft.

De Nederlandse kant: uitschrijven, DigiD, stemmen

Aan de Nederlandse kant hoort er ook iets te gebeuren. Woon je langer dan acht maanden in het buitenland, dan schrijf je je in de laatste vijf dagen voor vertrek uit bij je Nederlandse gemeente. Je komt dan in de Registratie Niet-Ingezetenen. In het jaar van je emigratie doe je je laatste Nederlandse aangifte met het speciale M-formulier.

Je AOW loopt gewoon door als je in Spanje woont; je meldt de verhuizing wel aan de SVB. En zodra je geen Nederlands inwoner meer bent, valt je Spaanse huis niet langer in box 3: als buitenlands belastingplichtige word je in box 3 alleen nog belast op onroerend goed in Nederland zelf. Je huis aan de Costa Brava wordt in Spanje belast, niet in Nederland.

Twee praktische dingen die mensen vergeten. Regel of controleer je DigiD voordat je vertrekt, want vanuit Nederland is dat makkelijker en hij blijft in het buitenland werken. En wil je blijven stemmen, dan schrijf je je na je uitschrijving één keer in als kiezer buiten Nederland bij de gemeente Den Haag. Daarna kun je stemmen voor de Tweede Kamer en het Europees Parlement.

Een huis kopen: de kosten op een rij

Of je nu eerst huurt of meteen koopt, de koopkosten zijn goed te overzien. Het NIE kost € 9,84 en moet er zijn voordat je bij de notaris tekent. Bij een bestaande woning betaal je in Catalonië overdrachtsbelasting in stappen: 10 procent tot € 600.000, 11 procent tot € 900.000, 12 procent tot € 1,5 miljoen en 13 procent daarboven. Bij een nieuwbouwwoning van de ontwikkelaar is het samen 11,5 procent (10 procent btw en 1,5 procent zegelrecht). Een advocaat rekent meestal 1 tot 1,5 procent. De volledige opbouw staat in ons artikel over de aankoopbelasting in Catalonië.

Koop je voordat je verhuist, dan ben je niet-ingezetene. Dan betaal je als EU-inwoner 19 procent inkomstenbelasting over bijvoorbeeld huurinkomsten, waar niet-EU'ers 24 procent betalen. Hoe dat werkt, lees je in ons artikel over de belasting voor niet-ingezetenen. Zodra je hier woont, verandert dat beeld en gelden de regels voor inwoners.

Of eerst huren verstandiger is, hangt af van hoe goed je de streek al kent. Ken je je plek en je budget, dan kun je meteen kopen. Twijfel je nog over de gemeente, of verhuis je met een gezin, dan is een jaar huren terwijl je rustig zoekt vaak verstandiger. We hebben die afweging apart beschreven in ons artikel over huren of kopen.

Scholen voor Nederlandse gezinnen

Verhuis je met kinderen, dan opent het padrón ook de deur naar school. Op een openbare school krijgen kinderen les in het Catalaans en Spaans, met een aula d'acollida, een schakelklas voor wie de taal nog niet spreekt. Wie internationaal onderwijs zoekt, heeft rond de Costa Brava een paar echte opties.

• International School Costa Brava in Platja d'Aro volgt het Britse curriculum, voor leeftijden 3 tot 18, en is de enige volledig Britse internationale school in de provincie Girona.
• Saint George's School bij Girona geeft les in het Engels, van kleuters tot baccalaureaat, al volgt het het Spaanse curriculum in plaats van het Britse.
• Voor het Nederlands is er SNIB in Barcelona, een Nederlandse zaterdagschool voor taal en cultuur voor kinderen van 4 tot 16, naast hun gewone school. De volledige lijst van erkende Nederlandse scholen in het buitenland houdt Stichting NOB bij.

Wat het leven verder kost, hebben we voor één kustplaats uitgerekend in ons artikel over de kosten van levensonderhoud in Lloret de Mar, en de praktische kant van verhuizen met kinderen staat in ons artikel daarover.

De eerste stappen, in de juiste volgorde

De fouten die we zien, komen bijna altijd door de volgorde. Dit is een werkbare route:

1. Vraag je NIE aan, het liefst al voor je komt. Als je langer dan drie maanden blijft, doe je meteen de EU-inschrijving met EX-18.
2. Regel een vast adres, een getekend huurcontract of je eigen woning. Zonder adres geen padrón.
3. Schrijf je in bij de gemeente, het padrón. Dit opent school en zorgpas.
4. Regel je zorg: gepensioneerd met S1, werkend via de sociale zekerheid, anders particulier en later het convenio especial.
5. Open een Spaanse bankrekening. Met NIE en padrón gaat dat makkelijker, en je hebt hem nodig voor nutsvoorzieningen en belasting.
6. Schrijf je kinderen in op school, met het padrón-certificaat en vertaalde schoolgegevens.

Drie regels die we onze kopers meegeven. Begin met het NIE, want daar hangt de rest aan vast. Teken niets bij de notaris voordat elk NIE binnen is, zeker als je met z'n tweeën koopt. En laat je belasting en je pensioen één keer narekenen door een Spaanse gestor voordat je verhuist, niet erna. Dit artikel geeft je de route en de bedragen, maar het vervangt geen advies voor jouw eigen situatie.

Veelgestelde vragen over emigreren naar Spanje

Auteur: @katy.bon.estate, vastgoedadviseur aan de Costa Brava

Bronnen: Real Decreto 240/2007 over het vrije verkeer van EU-burgers, art. 7 (BOE); Policía Nacional, EX-18 en tasa 790 código 012 (sede.policia.gob.es); Ministerio del Interior; Orden PJC/617/2025 (BOE); Ley 7/1985 en Real Decreto 1690/1986 over het padrón; Real Decreto 576/2013 en CatSalut (gencat.cat) over het convenio especial; Your Europe over het S1-formulier (europa.eu/youreurope); Ley 35/2006 (IRPF) en Agencia Tributaria over fiscaal inwonerschap, het spaartarief en modelo 720; Agència Tributària de Catalunya en Decret legislatiu 1/2024 over de vermogensbelasting; belastingverdrag Nederland-Spanje 1971 (wetten.overheid.nl); Belastingdienst over emigratie, het M-formulier en box 3; SVB en Nederland Wereldwijd over de AOW, uitschrijven, DigiD en stemmen; government.nl. Gegevens per 10 november 2026; laat je eigen situatie narekenen door een advocaat of gestor in Spanje.